بخش اول: داکت اسپلیت چیست و چرا نصب اصولی آن اهمیت زیادی دارد؟
داکت اسپلیت یکی از رایجترین و پرکاربردترین سیستمهای تهویه مطبوع برای سرمایش و گرمایش همزمان فضاهای مسکونی، اداری و تجاری است. این سیستم بهخصوص در ساختمانهای نوساز، آپارتمانها، دفاتر کاری، هتلها و واحدهای بزرگ، بهدلیل ظاهر یکپارچه و قدرت بالای توزیع هوا، بسیار محبوب شده است.
بهطور ساده، داکت اسپلیت از دو بخش اصلی تشکیل میشود:
یونیت داخلی داکت اسپلیت که داخل ساختمان (معمولاً در سقف کاذب) نصب میشود و وظیفه تولید و پخش هوای سرد یا گرم را دارد، و یونیت خارجی که در فضای بیرونی قرار میگیرد و قلب سیستم، یعنی کمپرسور، در آن قرار دارد. این دو یونیت از طریق لولههای مسی به یکدیگر متصل میشوند و گاز مبرد بین آنها در گردش است.
نکتهای که بسیاری از کاربران به آن توجه نمیکنند این است که عملکرد صحیح داکت اسپلیت، بیش از آنکه به برند یا قیمت دستگاه وابسته باشد، به روش نصب داکت اسپلیت بستگی دارد. حتی بهترین برندها هم اگر بهدرستی نصب نشوند، با مشکلاتی مثل مصرف برق بالا، سرمایش یا گرمایش ضعیف، سر و صدای زیاد، نشتی آب و خرابی زودهنگام روبهرو میشوند.
چرا نصب داکت اسپلیت یک کار کاملاً تخصصی است؟
نصب داکت اسپلیت فقط به معنی قرار دادن یک دستگاه در سقف یا پشتبام نیست. این فرایند شامل مراحل مهمی مثل طراحی نقشه، تعیین محل نصب، نقشه لولهکشی داکت اسپلیت، نقشه سیمکشی داکت اسپلیت، کانالکشی، برقکشی، نصب ترموستات و در نهایت راهاندازی و تست نهایی دستگاه است.
اگر در هرکدام از این مراحل، حتی یک خطای کوچک رخ دهد، نتیجه آن میتواند مشکلاتی مثل:
-
کاهش راندمان دستگاه
-
توزیع نابرابر هوا در فضاها
-
افزایش مصرف برق
-
خرابی کمپرسور یا برد
-
و هزینههای سنگین تعمیر در آینده
باشد. به همین دلیل است که همیشه توصیه میشود اجرای داکت اسپلیت و راهاندازی آن فقط توسط افراد متخصص انجام شود.
در این مقاله چه چیزهایی یاد میگیرید؟
در این راهنمای جامع، قرار است بهصورت مرحلهبهمرحله و کاملاً ساده، شما را با موارد زیر آشنا کنیم:
-
مراحل نصب داکت اسپلیت از صفر تا صد
-
بررسی اجزا داکت اسپلیت و وظیفه هر بخش
-
انتخاب محل نصب یونیت داخلی و یونیت خارجی
-
اصول کانالکشی، لولهکشی و سیمکشی
-
نکات مهم برای افزایش عمر و راندمان دستگاه
این آموزش بهگونهای نوشته شده که هم برای کاربران عادی قابل فهم باشد و هم برای کسانی که قصد دارند با آموزش نصب داکت اسپلیت آشنایی دقیقتری پیدا کنند، کاربردی باشد.
بخش دوم: نقشه نصب داکت اسپلیت و چرا قبل از اجرا حیاتی است؟
قبل از اینکه حتی یک سوراخ در سقف یا دیوار ایجاد شود، مهمترین مرحله در نصب داکت اسپلیت تهیه و بررسی نقشه داکت اسپلیت است. بسیاری از مشکلاتی که بعداً در عملکرد دستگاه دیده میشود، دقیقاً به این دلیل رخ میدهد که نصب بدون نقشه یا با یک نقشه غیراصولی انجام شده است.
نقشه نصب داکت اسپلیت در واقع یک برنامه دقیق است که مشخص میکند هر بخش سیستم در کجا قرار بگیرد، مسیرها از کجا عبور کنند و ارتباط اجزای مختلف چگونه باشد. این نقشه شامل نقشه لولهکشی داکت اسپلیت، نقشه سیمکشی داکت اسپلیت، محل نصب یونیت داخلی داکت اسپلیت، محل نصب یونیت خارجی، مسیر کانالها و محل دریچهها میشود.
چرا قبل از نصب باید از پروژه بازدید شود؟
داکت اسپلیت مثل کولر گازی دیواری نیست که فقط به متراژ اتاق توجه شود. قبل از اجرا، باید شرایط واقعی ساختمان بررسی شود؛ از جمله:
-
متراژ کل فضا
-
تعداد اتاقها و کاربری آنها
-
ارتفاع سقف و وجود سقف کاذب
-
جهت تابش نور خورشید
-
تعداد دریچههای مورد نیاز
برای مثال، در یک واحد مسکونی ممکن است فضای پذیرایی به دو یا حتی سه دریچه نیاز داشته باشد، در حالی که هر اتاق خواب یک دریچه مستقل میخواهد. این موضوع مستقیماً روی ظرفیت دستگاه و ابعاد کانالها تأثیر میگذارد.
اگر این موارد در نقشه لحاظ نشود، نتیجه آن میتواند سرمایش ضعیف در بعضی فضاها و سرمایش بیش از حد در بخشهای دیگر باشد.
در نقشه نصب داکت اسپلیت چه چیزهایی مشخص میشود؟
در یک نقشه اصولی، ابتدا بهترین محل برای یونیت داخلی داکت اسپلیت تعیین میشود. این محل باید هم دسترسی مناسب برای سرویس داشته باشد و هم امکان توزیع یکنواخت هوا را فراهم کند. سپس محل یونیت خارجی انتخاب میشود تا مسیر لولهکشی کوتاه و استاندارد باشد.
در ادامه، مسیر کانالکشی بهگونهای طراحی میشود که کمترین افت فشار هوا ایجاد شود. محل دریچهها نیز با توجه به چیدمان فضا مشخص میشود تا هوای سرد یا گرم مستقیماً به افراد برخورد نکند و احساس ناخوشایند ایجاد نشود.
همچنین در نقشه، مسیر لوله درین برای تخلیه آب تقطیرشده، مسیر سیمکشی داکت اسپلیت، محل نصب ترموستات و حتی فضای مورد نیاز برای باز شدن دریچه سرویس یونیت داخلی نیز در نظر گرفته میشود.
مزیت اجرای داکت اسپلیت با نقشه اصولی چیست؟
وقتی نصب بر اساس نقشه انجام شود:
-
دستگاه با حداکثر راندمان کار میکند
-
مصرف برق کنترل میشود
-
صدای اضافی به حداقل میرسد
-
توزیع هوا در همه فضاها یکنواخت است
-
و احتمال خرابیهای زودهنگام بهشدت کاهش پیدا میکند
به همین دلیل، روش نصب داکت اسپلیت استاندارد همیشه از مرحله طراحی شروع میشود، نه از مرحله اجرا.
بخش سوم: اجزا داکت اسپلیت و آشنایی کامل با یونیت داخلی و یونیت خارجی
برای اینکه نصب داکت اسپلیت بهدرستی انجام شود و بعد از راهاندازی با مشکل روبهرو نشوید، لازم است ابتدا با اجزا داکت اسپلیت و وظیفه هر کدام آشنا شوید. وقتی بدانید هر بخش چه کاری انجام میدهد، بهتر متوجه میشوید چرا انتخاب محل نصب، لولهکشی و کانالکشی اهمیت زیادی دارد.
بهطور کلی، داکت اسپلیت از دو بخش اصلی تشکیل شده است: یونیت خارجی و یونیت داخلی داکت اسپلیت که از طریق لولههای مسی و کابل برق به هم متصل میشوند.
یونیت خارجی داکت اسپلیت چیست و چه کاری انجام میدهد؟
یونیت خارجی که معمولاً با نام کندانسور شناخته میشود، در فضای بیرونی ساختمان نصب میشود و مهمترین قطعات سیستم داخل آن قرار دارد. کمپرسور، فن کندانسور، موتور، برد الکترونیکی و سایر قطعات کنترلی همگی در این بخش قرار گرفتهاند.
زمانی که دستگاه روشن میشود، کمپرسور داخل یونیت خارجی گاز مبرد را فشرده میکند. این گاز از طریق لولههای مسی به یونیت داخلی منتقل میشود و پس از انجام فرایند سرمایش یا گرمایش، دوباره به یونیت خارجی بازمیگردد. به زبان ساده، یونیت خارجی نقش قلب سیستم را دارد و بدون عملکرد صحیح آن، کل داکت اسپلیت از کار میافتد.
به همین دلیل است که در روش نصب داکت اسپلیت، انتخاب محل مناسب برای یونیت خارجی اهمیت بسیار زیادی دارد؛ چون گرما، رطوبت یا تهویه نامناسب میتواند مستقیماً روی عمر کمپرسور اثر بگذارد.
یونیت داخلی داکت اسپلیت (هواساز) چیست؟
یونیت داخلی که با نام هواساز نیز شناخته میشود، بخش اصلی تولید و پخش هوای مطبوع در داخل ساختمان است. این یونیت معمولاً بهصورت داکت اسپلیت سقفی داخل سقف کاذب نصب میشود، اما در برخی پروژهها امکان نصب زمینی هم وجود دارد.
در داخل یونیت داخلی قطعاتی مانند اواپراتور، فن، دینام، پروانه و سینی تخلیه آب (درین) قرار دارد. این قطعات با همکاری یکدیگر، هوای سرد یا گرم تولید میکنند و آن را از طریق کانالها به دریچههای خروجی منتقل میکنند.
یونیت داخلی دارای دو دریچه مهم است؛ یکی دریچه سرویس که برای تعمیر و نگهداری استفاده میشود و دیگری دریچه خروجی هوا که به کانالکشی متصل میشود. در نحوه نصب یونیت داخلی داکت اسپلیت باید دقت شود که دستگاه کاملاً هوابند شود تا هوای سقف کاذب وارد سیستم نشود.
ارتباط یونیت داخلی و خارجی چگونه برقرار میشود؟
اتصال بین یونیت داخلی و یونیت خارجی از طریق سه بخش اصلی انجام میشود:
لولههای مسی برای انتقال گاز مبرد، کابل برق و فرمان برای تأمین انرژی و ارتباط الکتریکی، و لوله درین برای تخلیه آب حاصل از رطوبت هوا.
اگر هرکدام از این بخشها بهدرستی اجرا نشوند، دستگاه با مشکلاتی مثل کاهش سرمایش، نشتی آب، ارورهای مکرر یا مصرف برق بالا روبهرو میشود. به همین دلیل، در اجرای داکت اسپلیت رعایت اصول نصب این ارتباطها اهمیت زیادی دارد.
چرا شناخت اجزا داکت اسپلیت قبل از نصب مهم است؟
شناخت دقیق اجزا داکت اسپلیت کمک میکند:
-
محل نصب هر بخش بهدرستی انتخاب شود
-
نقشه لولهکشی و سیمکشی اصولی طراحی شود
-
دسترسی برای سرویس و تعمیر در آینده حفظ شود
-
راندمان و عمر دستگاه افزایش پیدا کند
به همین دلیل، قبل از شروع نصب، آشنایی با ساختار سیستم یک قدم بسیار مهم محسوب میشود.
بخش چهارم: محل نصب یونیت خارجی داکت اسپلیت و نکات مهم اجرایی
انتخاب محل مناسب برای یونیت خارجی داکت اسپلیت یکی از مهمترین مراحل در نصب داکت اسپلیت است. حتی اگر بهترین برند و قویترین دستگاه را تهیه کرده باشید، اما یونیت خارجی در جای نامناسب نصب شود، خیلی زود با افت راندمان، افزایش مصرف برق و حتی خرابی کمپرسور روبهرو خواهید شد.
یونیت خارجی معمولاً در فضای باز مانند پشتبام، بالکن، حیاط یا روی دیوار خارجی ساختمان نصب میشود. دلیل این موضوع هم ساده است؛ این بخش از دستگاه در زمان کار، گرما تولید میکند و برای دفع این گرما به جریان هوای آزاد و مداوم نیاز دارد.
چرا انتخاب محل یونیت خارجی تا این حد مهم است؟
کمپرسور داخل یونیت خارجی هنگام کار تحت فشار و دمای بالا قرار دارد. اگر گرمای تولیدشده بهدرستی دفع نشود، دمای کمپرسور افزایش پیدا میکند و این موضوع باعث میشود:
-
مصرف برق دستگاه بالا برود
-
فشار بیشتری به قطعات وارد شود
-
عمر مفید داکت اسپلیت کاهش پیدا کند
به همین دلیل، در روش نصب داکت اسپلیت همیشه تأکید میشود که یونیت خارجی در مکانی نصب شود که شرایط کاری ایدهآل داشته باشد.
نصب یونیت خارجی در فضای سایهدار
یکی از نکات بسیار مهم این است که یونیت خارجی تا حد امکان در محیطی سایهدار نصب شود. قرار گرفتن طولانیمدت دستگاه زیر نور مستقیم خورشید باعث افزایش دمای بدنه و کمپرسور میشود. این گرما در طول زمان، بازده سیستم را کاهش میدهد.
اگر امکان انتخاب فضای کاملاً سایه وجود ندارد، بهترین راهکار استفاده از سایبان استاندارد است. سایبان باید طوری نصب شود که جلوی تابش مستقیم آفتاب را بگیرد، اما مانع جریان هوا نشود.
اهمیت تهویه مناسب اطراف یونیت خارجی
یونیت خارجی برای عملکرد صحیح، به گردش آزاد هوا نیاز دارد. نصب آن در فضاهای بسته، بین دیوارها یا نزدیک پوششهای گیاهی باعث میشود هوای گرم بهخوبی تخلیه نشود.
در نصب داکت اسپلیت توصیه میشود اطراف یونیت خارجی کاملاً باز باشد و هیچ مانعی در مسیر ورود و خروج هوا وجود نداشته باشد. وجود اشیای بزرگ، دیوارهای نزدیک، درختان یا حتی انباشته شدن وسایل در اطراف دستگاه، همگی میتوانند تهویه را مختل کنند.
دوری از رطوبت و آلودگی هوا
رطوبت بالا و آلودگی هوا از دشمنان اصلی یونیت خارجی هستند. نصب دستگاه در نزدیکی دودکشها، هود آشپزخانه، خروجی بخار یا فضاهای آلوده باعث میشود چربی و ذرات معلق روی کندانسور بنشیند. این آلودگی به مرور زمان، انتقال حرارت را کاهش میدهد و فشار بیشتری به کمپرسور وارد میکند.
همچنین محیطهای بسیار مرطوب میتوانند باعث زنگزدگی و خوردگی قطعات فلزی شوند. بنابراین در محل نصب داکت اسپلیت باید تا حد امکان از این فضاها فاصله گرفته شود.
توجه به سر و صدای یونیت خارجی
یونیت خارجی هنگام کار صدایی تولید میکند که هرچند طبیعی است، اما ممکن است برای ساکنین آزاردهنده باشد. به همین دلیل بهتر است محل نصب آن نزدیک اتاق خوابها یا فضاهای استراحت انتخاب نشود.
همچنین برای جلوگیری از ایجاد مزاحمت برای همسایگان، توصیه میشود یونیت خارجی در فاصله مناسبی از پنجرهها و دیوارهای مشترک نصب شود. در صورت نیاز، استفاده از لرزهگیر هنگام نصب میتواند میزان صدا و لرزش را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
رعایت فاصله استاندارد بین یونیتهای خارجی
در ساختمانهایی که چند دستگاه داکت اسپلیت نصب میشود، رعایت فاصله بین یونیتهای خارجی اهمیت زیادی دارد. اگر کندانسورها بیش از حد به هم نزدیک باشند، هوای گرم خروجی آنها دوباره به داخل دستگاهها برمیگردد و راندمان سیستم بهشدت کاهش پیدا میکند.
بهطور معمول، حداقل فاصله جانبی بین دو یونیت خارجی باید حدود ۴۰ سانتیمتر باشد تا گردش هوا بهدرستی انجام شود.
تراز بودن و استحکام محل نصب
یونیت خارجی باید روی سطحی کاملاً تراز و محکم نصب شود. نصب ناتراز باعث لرزش، ایجاد صدا و فشار اضافی به کمپرسور میشود. در نصب روی پشتبام یا دیوار، استفاده از پایههای فلزی استاندارد و پیچهای مقاوم ضروری است.
بخش پنجم: محل نصب یونیت داخلی داکت اسپلیت و ابعاد استاندارد آن
بعد از انتخاب محل مناسب برای یونیت خارجی، نوبت به یکی از حساسترین مراحل نصب داکت اسپلیت میرسد؛ یعنی تعیین محل نصب یونیت داخلی داکت اسپلیت. یونیت داخلی همان بخشی است که هوای سرد یا گرم را تولید کرده و از طریق کانالها به فضاهای مختلف منتقل میکند، بنابراین جایگذاری درست آن نقش مستقیمی در کیفیت سرمایش و گرمایش کل ساختمان دارد.
یونیت داخلی معمولاً بهصورت داکت اسپلیت سقفی و داخل سقف کاذب نصب میشود. به همین دلیل، قبل از هر اقدامی باید فضای سقف کاذب از نظر ابعاد، ارتفاع و دسترسی بررسی شود. اگر محل نصب بهدرستی انتخاب نشود، ممکن است در آینده برای سرویس یا تعمیر دستگاه با مشکلات جدی مواجه شوید.
بهترین محل برای نصب یونیت داخلی داکت اسپلیت
بهترین محل نصب یونیت داخلی، فضایی است که هم امکان توزیع یکنواخت هوا را فراهم کند و هم دسترسی مناسبی برای سرویس دورهای داشته باشد. معمولاً راهروها، فضای بالای سرویسها یا بخشهایی از سقف که کمتر مورد استفاده مستقیم قرار میگیرند، انتخابهای مناسبی هستند.
به دلیل اینکه یونیت داخلی هنگام کار صدای کمی تولید میکند، توصیه میشود از نصب آن در فضاهایی مثل اتاق خواب، نشیمن یا مکانهایی که سکوت اهمیت دارد، خودداری شود. هرچند صدای دستگاه زیاد نیست، اما در محیطهای آرام ممکن است آزاردهنده باشد.
اهمیت هوابند بودن یونیت داخلی
یکی از نکات بسیار مهم در نحوه نصب یونیت داخلی داکت اسپلیت، هوابند کردن کامل دستگاه است. اگر اطراف یونیت داخلی بهخوبی درزگیری نشود، هوای گرم یا سرد بهجای ورود به کانالها، وارد فضای سقف کاذب میشود. این موضوع باعث کاهش راندمان دستگاه و افزایش مصرف برق خواهد شد.
به همین دلیل، در اجرای داکت اسپلیت باید اطراف یونیت داخلی کاملاً عایق و درزبندی شود تا تمام هوای تولیدشده فقط از مسیر کانالها به دریچهها منتقل شود.
فاصلههای استاندارد و فضای مورد نیاز نصب
برای نصب یونیت داخلی، باید از اطراف دستگاه فضای کافی در نظر گرفته شود. معمولاً توصیه میشود حداقل ۲۵ سانتیمتر فاصله از اطراف برای گردش هوا و دسترسی سرویس وجود داشته باشد. همچنین فضای لازم برای باز شدن دریچه سرویس باید حتماً در نظر گرفته شود.
از نظر ابعاد، فضای مورد نیاز برای نصب یونیت داخلی داکت اسپلیت اغلب در محدوده ۱۲۰ در ۱۲۰ سانتیمتر تا ۱۴۰ در ۱۴۰ سانتیمتر است. البته این ابعاد بسته به مدل دستگاه متفاوت است. ارتفاع یونیت داخلی نیز در برخی مدلها میتواند به حدود ۵۰ سانتیمتر برسد، بنابراین قبل از اجرا باید ارتفاع سقف کاذب بهدقت بررسی شود.
ارتباط یونیت داخلی با کانالکشی و دریچهها
محل نصب یونیت داخلی باید بهگونهای انتخاب شود که مسیر کانالکشی کوتاه، مستقیم و بدون پیچوخمهای غیرضروری باشد. هرچه مسیر کانالها سادهتر باشد، افت فشار هوا کمتر شده و عملکرد دستگاه بهتر خواهد بود.
در روش نصب داکت اسپلیت استاندارد، اولین دریچه خروجی هوا معمولاً در فاصله حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتری از یونیت داخلی قرار میگیرد تا جریان هوا بهصورت متعادل توزیع شود.
چرا انتخاب محل یونیت داخلی اهمیت زیادی دارد؟
اگر یونیت داخلی در جای نامناسب نصب شود، ممکن است با مشکلاتی مثل:
-
سرمایش یا گرمایش نامتوازن در فضاها
-
صدای غیرعادی در کانالها
-
افزایش مصرف برق
-
سختی در سرویس و تعمیر
مواجه شوید. به همین دلیل، انتخاب محل نصب یونیت داخلی یکی از پایههای اصلی اجرای اصولی داکت اسپلیت محسوب میشود.
بخش ششم: دریچه داکت اسپلیت؛ جایی که کیفیت هوا واقعاً مشخص میشود
خیلیها فکر میکنند دریچه فقط یک قاب ساده روی سقف یا دیوار است، اما واقعیت این است که دریچه داکت اسپلیت نقش تعیینکنندهای در حس سرمایش و گرمایش فضا دارد. ممکن است دستگاه کاملاً سالم باشد، اما اگر دریچهها درست طراحی و اجرا نشوند، هوا یا بیش از حد به صورت میخورد، یا اصلاً به بعضی فضاها نمیرسد.
اولین نکته مهم این است که تعداد و محل دریچهها باید متناسب با فضا انتخاب شود. معمولاً فضای پذیرایی به یک دریچه بزرگتر یا حتی دو دریچه نیاز دارد، در حالی که هر اتاق خواب یک دریچه مستقل میخواهد. این کار باعث میشود هوا بهطور یکنواخت پخش شود و هیچ نقطهای بیش از حد سرد یا گرم نشود.
نکته دوم، فاصله اولین دریچه از یونیت داخلی داکت اسپلیت است. اگر دریچه خیلی نزدیک نصب شود، شدت باد زیاد میشود و آزاردهنده خواهد بود. بهطور معمول فاصلهای در حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتیمتر، باعث میشود جریان هوا متعادل و نرم وارد فضا شود.
ابعاد دریچهها هم اهمیت زیادی دارد. دریچهای که برای دستگاه در نظر گرفته میشود باید با ظرفیت آن هماهنگ باشد. اگر دریچه کوچکتر از حد استاندارد انتخاب شود، فشار هوا بالا میرود و هم صدا ایجاد میشود و هم راندمان سیستم کاهش پیدا میکند. به همین دلیل در اجرای داکت اسپلیت، اندازه دریچهها بر اساس ظرفیت دستگاه و نقشه کانالکشی تعیین میشود، نه بهصورت سلیقهای.
از نظر محل نصب، بهتر است دریچهها طوری قرار بگیرند که هوا مستقیماً به افراد برخورد نکند. این موضوع مخصوصاً در اتاق خواب اهمیت زیادی دارد، چون برخورد مستقیم باد سرد یا گرم میتواند حس ناخوشایندی ایجاد کند، حتی اگر دمای کلی فضا مناسب باشد.
در نهایت باید گفت اگرچه دریچه داکت اسپلیت آخرین بخش قابل مشاهده سیستم است، اما تأثیر آن روی تجربه نهایی کاربر بسیار زیاد است. یک اجرای درست در این مرحله، تفاوت بین «داکت اسپلیت معمولی» و «داکت اسپلیتی که واقعاً لذتبخش کار میکند» را مشخص میکند.
بخش هفتم: نصب کانال داکت اسپلیت؛ جایی که خیلیها اشتباه میکنند
اگر بخوام خیلی ساده بگم، کانالکشی یعنی ساختن «مسیر حرکت هوا». یونیت داخلی داکت اسپلیت هوا را سرد یا گرم میکند، اما این کانالها هستند که مشخص میکنند این هوا چطور و با چه کیفیتی به اتاقها برسد. برای همین، بخش کانالکشی در عمل یکی از مهمترین قسمتهای روش نصب داکت اسپلیت است و بیشترین اثر را روی قدرت باد، صدای سیستم و یکنواختی سرمایش و گرمایش دارد.
کانالکشی دقیقاً چه کاری میکند؟
هوای خروجی از یونیت داخلی وارد کانال اصلی میشود و بعد از آن، از طریق انشعابها به هر دریچه میرسد. اگر مسیر کانال درست طراحی و اجرا نشود، معمولاً یکی از این مشکلات پیش میآید: بعضی اتاقها باد خیلی قوی دارند، بعضی اتاقها باد ضعیف دارند، یا سیستم صدا میدهد و کاربر فکر میکند دستگاه ایراد دارد؛ در حالی که مشکل از اجرای کانال است، نه از خود دستگاه.
مهمترین اصل: کانال نباید هوا را خفه کند
یکی از رایجترین خطاها این است که کانالها را بیش از حد باریک میگیرند یا انشعابها را با پیچوخم زیاد اجرا میکنند. نتیجهاش این میشود که فشار هوا بالا میرود، صدای سوت یا وزش شدید ایجاد میشود و در نهایت دستگاه مجبور میشود بیشتر کار کند تا همان نتیجه قبلی را بدهد. این یعنی مصرف برق بالاتر و استهلاک بیشتر.
پس در نصب داکت اسپلیت سقفی یک قانون طلایی داریم: مسیر کانال باید تا حد امکان کوتاه، مستقیم و با کمترین زانویی باشد. هر زانویی اضافه یعنی افت جریان هوا و در بعضی پروژهها حتی دلیل اصلی «خنک نکردن» همین موضوع است.
جنس کانال مهم است، اما اجرای درست مهمتر است
در بازار چند نوع اجرا رایج است؛ بعضیها کانال گالوانیزه میزنند، بعضیها از کانالهای آماده یا روشهایی مثل نحوه نصب داکت چسبی استفاده میکنند. نکته اینجاست که هر کدام مزایا و محدودیت خودش را دارد، اما چیزی که همیشه تعیینکننده است، درزبندی و نشتی نداشتن کانال است. اگر کانال خوب درزگیری نشود، بخشی از هوای سرد یا گرم قبل از رسیدن به دریچهها از دست میرود و شما حس میکنید دستگاه ضعیف شده است.
عایقکاری کانال؛ دلیل اصلی جلوگیری از تعریق و اتلاف انرژی
کانالکشی بدون عایق، در سرمایش میتواند باعث «عرق کردن» سقف کاذب و لک شدن گچ و حتی چکه آب شود؛ در گرمایش هم باعث میشود انرژی حرارتی قبل از رسیدن به اتاقها تلف شود. برای همین در اجرای اصولی، کانالها عایق میشوند تا هم مصرف انرژی پایین بیاید و هم از مشکلات رطوبت و تعریق جلوگیری شود.
یک نکته خیلی کاربردی درباره دریچهها
اگر کانالکشی درست باشد اما تقسیم انشعابها اصولی نباشد، باز هم هوا در بعضی فضاها کم میشود. به همین دلیل کانال باید طوری طراحی شود که هر دریچه سهم منطقی از هوا بگیرد. اینجا همان جایی است که داشتن نقشه داکت اسپلیت و مشخص بودن محل دریچهها، جلوی دردسرهای بعدی را میگیرد.
بخش هشتم: لولهکشی مسی داکت اسپلیت؛ مسیری که اگر اشتباه شود، دستگاه ضعیف میشود
لولههای مسی در داکت اسپلیت مثل رگهای بدن هستند. وظیفه آنها انتقال گاز مبرد بین یونیت داخلی داکت اسپلیت و یونیت خارجی است. اگر این بخش درست اجرا نشود، حتی اگر همه چیز دیگر عالی باشد، دستگاه نه سرمایش خوبی میدهد و نه گرمایش درست.
در نقشه لولهکشی داکت اسپلیت همیشه دو لوله وجود دارد: لوله رفت و لوله برگشت. این دو لوله باید با سایز استاندارد و مخصوص همان مدل دستگاه انتخاب شوند. استفاده از لوله با سایز اشتباه یا لوله نامرغوب، باعث افت راندمان و فشار اضافی به کمپرسور میشود.
نکته بسیار مهم این است که لوله مسی باید یکتکه باشد. استفاده از لوله چندتکه یا جوشهای زیاد، احتمال نشتی گاز را بالا میبرد. نشتی گاز شاید در ابتدا مشخص نشود، اما بعد از مدتی باعث میشود دستگاه «کار کند ولی خنک نکند» و هزینه تعمیر بالایی روی دست کاربر بگذارد.
طول مسیر لولهکشی هم اهمیت زیادی دارد. هرچه فاصله بین یونیت داخلی و یونیت خارجی بیشتر شود، افت انرژی بیشتر میشود. به همین دلیل در نصب داکت اسپلیت تلاش میشود یونیتها طوری جانمایی شوند که طول لوله در محدوده مجاز باقی بماند. معمولاً بسته به ظرفیت دستگاه، این طول بین ۱۰ تا ۳۰ متر تعریف میشود و بیشتر از آن توصیه نمیشود.
عایقکاری لولههای مسی یکی دیگر از بخشهای حیاتی است. لوله بدون عایق در حالت سرمایش عرق میکند و باعث چکه آب و آسیب به سقف میشود، و در حالت گرمایش هم باعث هدررفت انرژی خواهد شد. به همین دلیل، در روش نصب داکت اسپلیت استاندارد، لولهها با عایق الاستومری مناسب پوشانده میشوند تا هم از تعریق جلوگیری شود و هم راندمان سیستم حفظ شود.
در پایان نصب لولهها، تمام اتصالات باید بهدقت تست شوند. اگر این مرحله جدی گرفته نشود، کوچکترین نشتی میتواند بعداً به خرابی کمپرسور منجر شود؛ مشکلی که جزو پرهزینهترین خرابیهای داکت اسپلیت است.
بهطور خلاصه، لولهکشی مسی شاید در ظاهر دیده نشود، اما بیشترین تأثیر را روی عملکرد واقعی دستگاه دارد. یک اجرای درست در این بخش یعنی دستگاه با قدرت واقعی خودش کار میکند و سالها بدون دردسر جواب میدهد.
بخش نهم: برقکشی، فیوز و ترموستات داکت اسپلیت؛ جزئیات کوچکی که خیلی تعیینکنندهاند
برقکشی در داکت اسپلیت فقط وصل کردن چند سیم نیست. این بخش اگر اصولی انجام نشود، میتواند باعث ارورهای مکرر، خاموش شدن ناگهانی دستگاه یا حتی آسیب دیدن کمپرسور شود. به همین دلیل، در نصب داکت اسپلیت برقکشی جزو مراحل حساس محسوب میشود.
برق اصلی دستگاه معمولاً از یونیت خارجی تأمین میشود و از آنجا به یونیت داخلی منتقل میشود. برای این کار باید از کابل استاندارد با روکش مناسب استفاده شود تا در برابر گرما، رطوبت و لرزش مقاوم باشد. استفاده از کابل ضعیف یا غیراستاندارد یکی از دلایل اصلی داغ شدن سیمها و نوسان عملکرد دستگاه است.
انتخاب فیوز داکت اسپلیت هم باید دقیق و متناسب با ظرفیت دستگاه باشد. فیوز ضعیف باعث قطع شدن مداوم برق میشود و فیوز بیشازحد قوی هم نقش حفاظتی خود را از دست میدهد. به همین دلیل، آمپراژ فیوز بر اساس ظرفیت دستگاه و تکفاز یا سهفاز بودن آن انتخاب میشود. این موضوع مستقیماً از کمپرسور محافظت میکند.
یکی دیگر از بخشهای مهم، ترموستات داکت اسپلیت است. ترموستات مغز فرماندهنده سیستم محسوب میشود و اگر در جای اشتباه نصب شود، دستگاه اطلاعات دمایی نادرستی دریافت میکند. بهترین محل نصب ترموستات معمولاً روی دیوار، در ارتفاع حدود ۱.۵ متر از سطح زمین و دور از نور مستقیم خورشید، پنجرهها و وسایل گرمازا است. نصب ترموستات در جای نامناسب باعث میشود داکت اسپلیت زود خاموش شود یا بیشازحد کار کند.
در نحوه سیمکشی ترموستات داکت اسپلیت هم باید دقت شود که اتصالات دقیق و بدون شل بودن انجام شود. سیمکشی اشتباه میتواند باعث کار نکردن صحیح حالت سرمایش یا گرمایش شود، در حالی که خود دستگاه سالم است.
در مجموع، برقکشی و ترموستات شاید در ظاهر ساده به نظر برسند، اما همین بخشها نقش بزرگی در عملکرد روان، ایمن و بدون دردسر داکت اسپلیت دارند. اجرای اصولی این مرحله یعنی جلوگیری از خیلی از ارورها و هزینههای آینده.
بخش دهم: لوله درین داکت اسپلیت؛ علت اصلی آبریزشها از همینجاست
یکی از رایجترین مشکلاتی که کاربران بعد از نصب داکت اسپلیت با آن روبهرو میشوند، آبریزش دستگاه است. نکته مهم اینجاست که در اغلب موارد، این مشکل نه از خود دستگاه است و نه از برند؛ بلکه مستقیماً به نحوه اجرای لوله درین داکت اسپلیت مربوط میشود.
وقتی داکت اسپلیت در حالت سرمایش کار میکند، رطوبت موجود در هوا روی اواپراتور یونیت داخلی جمع میشود و به آب تبدیل میگردد. این آب باید از طریق لوله درین به بیرون هدایت شود. اگر این مسیر بهدرستی طراحی و اجرا نشود، آب در سینی جمع میشود و بعد از مدتی سرریز کرده و از سقف یا دریچهها چکه میکند.
در نصب اصولی، لوله درین باید شیب کاملاً رو به پایین داشته باشد تا آب بدون نیاز به فشار یا پمپ اضافی تخلیه شود. یکی از اشتباهات رایج این است که لوله با شیب کم، شیب معکوس یا دارای قوس و خم زیاد اجرا میشود. در این حالت، آب داخل لوله میماند و راه خروج طبیعی ندارد.
قطر لوله درین هم اهمیت زیادی دارد. معمولاً برای مسیرهای اصلی از لوله با قطر بیشتر و برای انشعابها از قطر کمتر استفاده میشود تا آب بهراحتی تخلیه شود. اگر قطر لوله کوچک انتخاب شود، احتمال گرفتگی و برگشت آب بالا میرود.
نکته مهم دیگر، صاف و بدون پیچوتاب بودن مسیر لوله درین است. هر شکستگی یا تابخوردگی در مسیر، مثل یک سد عمل میکند و باعث جمع شدن آب میشود. همچنین توصیه میشود مسیر لوله درین تا حد امکان کوتاه باشد و مستقیم به محل تخلیه هدایت شود.
در برخی پروژهها، بهخصوص زمانی که امکان شیب طبیعی وجود ندارد، از پمپ درین استفاده میشود. در این حالت هم نصب درست و سرویس دورهای پمپ اهمیت زیادی دارد، چون خرابی پمپ میتواند باعث آبریزش ناگهانی شود.
بهطور خلاصه، اگر داکت اسپلیت آب میدهد، در بیشتر مواقع مشکل از روش نصب داکت اسپلیت در بخش درین است، نه از خود دستگاه. اجرای درست این بخش یعنی سقف خشک، دستگاه سالم و خیال راحت کاربر.
بخش یازدهم: راهاندازی داکت اسپلیت و تست نهایی؛ مرحلهای که همهچیز را مشخص میکند
بعد از اینکه نصب فیزیکی داکت اسپلیت به پایان رسید، مهمترین مرحلهای که نباید سرسری گرفته شود، راهاندازی داکت اسپلیت و انجام تستهای نهایی است. خیلی از مشکلاتی که کاربران بعد از چند روز یا چند هفته با آن روبهرو میشوند، دقیقاً به این برمیگردد که دستگاه بدون بررسی کامل روشن شده است.
در اولین مرحله راهاندازی، دستگاه روشن میشود تا عملکرد کلی آن بررسی شود. در این حالت، سرمایش یا گرمایش باید بهصورت یکنواخت از دریچهها خارج شود و صدای غیرعادی در یونیت داخلی یا کانالها شنیده نشود. اگر هوا ضعیف باشد یا بعضی دریچهها باد نداشته باشند، معمولاً ایراد از کانالکشی یا تنظیم دریچههاست، نه از خود دستگاه.
در ادامه، پارامترهای فنی بررسی میشوند. فشار گاز مبرد، آمپراژ مصرفی و دمای خروجی هوا باید با مقادیر استاندارد دستگاه مطابقت داشته باشد. روی بدنه یونیت خارجی معمولاً برچسب مشخصات وجود دارد که مقادیر نرمال دستگاه را نشان میدهد. این بررسی کمک میکند مطمئن شویم لولهکشی، شارژ گاز و برقکشی بهدرستی انجام شده است.
یکی دیگر از موارد مهم در راهاندازی، تست لوله درین است. در این مرحله باید مطمئن شد که آب تقطیرشده بدون مکث و برگشت، از مسیر تخلیه خارج میشود. اگر این تست انجام نشود، ممکن است چند روز بعد با آبریزش سقف مواجه شوید، در حالی که مشکل از ابتدا قابل پیشگیری بوده است.
در نهایت، تنظیم ترموستات انجام میشود تا دمای واقعی محیط بهدرستی تشخیص داده شود. بعد از راهاندازی اصولی، داکت اسپلیت باید بدون ارور، بدون صدای غیرعادی و با مصرف برق منطقی کار کند. اگر در همان ابتدای کار نشانهای از عملکرد غیرطبیعی دیده شود، بهترین زمان برای اصلاح آن همین مرحله است، نه زمانی که سقف بسته شده و فضا تحویل داده شده است.
بهطور خلاصه، راهاندازی درست یعنی اطمینان از اینکه تمام زحمات نصب به نتیجه رسیده و دستگاه آماده کار طولانیمدت و بیدردسر است.
